|
Aucune traduction disponible
Od kilkudziesiÄ™ciu lat istnieje wyraźna tendencja do zwiÄ™kszania zastosowania tworzyw sztucznych w pojazdach. Uzyskuje siÄ™ dziÄ™ki temu znaczne zmniejszenie masy pojazdu, a tworzywa sztuczne sÄ… materiaÅ‚ami, umożliwiajÄ…cymi szczególnie skuteczny recykling.
Tworzywa sztuczne sÄ… organicznymi materiaÅ‚ami, w których skÅ‚ad wchodzÄ… zwiÄ…zki chemiczne o dużej masie czÄ…steczkowej. Tworzywa sztuczne sÄ… otrzymywane przez modyfikacjÄ™ surowców pochodzenia naturalnego, m.in. na drodze syntezy produktów przeróbki ropy naftowej, gazu ziemnego i wÄ™gla kopalnego. Podstawowe grupy tworzyw sztucznych, stosowanych w pojazdach, to: - tworzywa termoplastyczne, przechodzÄ…ce odwracalnie w stan plastyczny w podwyższonej temperaturze, - tworzywa termoutwardzalne, ulegajÄ…ce utwardzeniu pod wpÅ‚ywem wysokiej temperatury, - tworzywa chemoutwardzalne, ulegajÄ…ce utwardzeniu pod wpÅ‚ywem dziaÅ‚ania czynników chemicznych, - elastomery, tworzywa o dużej podatnoÅ›ci na obciążenia mechaniczne o wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ciach sprężystych (powracajÄ…ce po ustÄ…pieniu odksztaÅ‚cenia do pierwotnych ksztaÅ‚tu i wymiarów) Tworzywa sztuczne charakteryzujÄ… siÄ™ bardzo dÅ‚ugim okresem biodegradacji, co powoduje, że duże ich zgromadzenie na wysypiskach odpadów stanowi zagrożenie dla Å›rodowiska. Pewne ograniczenia w recyklingu tworzyw sztucznych wynikajÄ… z ich dużej różnorodnoÅ›ci: - wiÄ™kszość tworzyw sztucznych nie nadaje siÄ™ do mieszania z innymi, - różne tworzywa sztuczne majÄ… różne wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci fizyczne i chemiczne, co utrudnia ich wzajemne zastÄ™powanie w wyrobach o zÅ‚ożonej strukturze, - Å‚atwość barwienia tworzyw sztucznych powoduje, że wystÄ™pujÄ… one w bardzo różnorodnych kolorach; w wyniku mieszania kolorowych tworzyw uzyskuje siÄ™ zazwyczaj materiaÅ‚ o kolorze nie speÅ‚niajÄ…cym powszechnie przyjÄ™tych wymagaÅ„ estetyki, W celu uzyskania dostatecznej skutecznoÅ›ci recyklingu tworzyw sztucznych z pojazdów jes konieczne: - stosowanie tworzyw przystosowanych do recyklingu - ograniczenie różnorodnoÅ›ci stosowanych tworzyw sztucznych w pojazdach - oznakowanie wyrobów z tworzyw sztucznych, umożliwiajÄ…ce Å‚atwÄ… identyfikacjÄ™ materiaÅ‚u - stosowanie rozwiÄ…zaÅ„ konstrukcyjnych części z tworzyw, uÅ‚atwiajÄ…cych ich demontaż Tworzywami sztucznymi najlepiej przystosowanymi do recyklingu sÄ… tworzywa termoplastyczne, takie jak polipropylen, polietylen, poliamidy, poliestry i inne. Recykling tworzyw termo- i chemoutwardzalnych jest bardzo trudny (unikatowy proces technologiczny recyklingu tworzyw termoutwardzalnych, opracowany w firmie Mercedes). W wielkich koncernach motoryzacyjnych istnieje obecnie wyraźna tendencja do ograniczania różnorodnoÅ›ci stosowanych tworzyw sztucznych. Dąży siÄ™, aby uzyskiwać tworzywa o wymaganych wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ciach przez modyfikacjÄ™ jednego uniwersalnego tworzywa bazowego. PrzykÅ‚adowo w koncernie TOYOTA opracowano polimer TSOP, którego użycie w samochodzie jest znacznie bardziej powszechne niż dawniej: w niektórych modelach samochodów znaczna część elementów części z tworzyw sztucznych (nawet 25% masowo) jest wykonanych z TSOP. Do odzyskiwania tworzyw sztucznych stosuje siÄ™ przede wszystkim recykling materiaÅ‚ów i recykling chemiczny. Recykling materiaÅ‚ów jest stosowany zazwyczaj do wyrobów z tworzyw sztucznych należących do grup tworzyw o podobnych wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ciach, których mieszanie jest dopuszczalne. Recykling polega na rozdrobnieniu wyrobów do fazy granulatu. JeÅ›li rozdrobnieniu sÄ… poddane różne rodzaje tworzyw, np. w wyniku rozdrabniania wraków pojazdów w mÅ‚ynach, to istnieje konieczność segregacji tworzyw. Najczęściej do segregacji rozdrobnionych tworzyw sztucznych stosuje siÄ™ metody wykorzystujÄ…ce różnice wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci fizycznych poszczególnych rodzajów tworzyw, przede wszystkim gÄ™stoÅ›ci, wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci elektrostatycznych i rozpuszczalnoÅ›ci w różnych rozpuszczalnikach organicznych. SÄ… to metody: - flotacyjna: segregacja tworzyw odbywa siÄ™ w wodzie z dodatkiem Å›rodków czynnych powierzchniowo, - odÅ›rodkowego rozdziaÅ‚u tworzyw sztucznych, - pneumatycznego rozdziaÅ‚u tworzyw sztucznych; kryterium segregacji jest w tym wypadku nie tylko różnica gÄ™stoÅ›ci różnych rodzajów tworzyw, ale i ksztaÅ‚tów oraz wielkoÅ›ci segregowanych elementów. |