|
Aucune traduction disponible Samochód po zakoÅ„czeniu swojego użytkowania jest wartoÅ›ciowym odpadem, źródÅ‚em surowców użytecznych i wtórnych. Proekologicznym i opÅ‚acalnym ekonomicznie sposobem utylizacji zużytych samochodów jest proces ich recyklingu. Polega on na maksymalnym odzysku drogÄ… demontażu zespoÅ‚ów i części nadajÄ…cych siÄ™ do bezpoÅ›redniego użycia (surowce użyteczne) lub do dalszego przetwarzania (surowce wtórne). Jest to podstawowy cel recyklingu, natomiast celem nadrzÄ™dnym jest ochrona Å›rodowiska przed szkodliwymi substancjami zawartymi w samochodzie ( smary, pÅ‚yny chÅ‚odnicze i akumulatorowe) oraz oszczÄ™dność surowców pierwotnych.
Samochód po zakoÅ„czeniu swojego użytkowania jest wartoÅ›ciowym odpadem, źródÅ‚em surowców użytecznych i wtórnych. Proekologicznym i opÅ‚acalnym ekonomicznie sposobem utylizacji zużytych samochodów jest proces ich recyklingu. Polega on na maksymalnym odzysku drogÄ… demontażu zespoÅ‚ów i części nadajÄ…cych siÄ™ do bezpoÅ›redniego użycia (surowce użyteczne) lub do dalszego przetwarzania (surowce wtórne). Jest to podstawowy cel recyklingu, natomiast celem nadrzÄ™dnym jest ochrona Å›rodowiska przed szkodliwymi substancjami zawartymi w samochodzie ( smary, pÅ‚yny chÅ‚odnicze i akumulatorowe) oraz oszczÄ™dność surowców pierwotnych. Recykling zużytych samochodów opiera siÄ™ na zaÅ‚ożeniu, że wiÄ™kszość części i materiaÅ‚ów jest ponownie - bezpoÅ›rednio lub poÅ›rednio - wykorzystana w przemyÅ›le samochodowym. Zjawisko to jest pozytywne, lecz stale wzrastajÄ…ca liczba samochodów w miastach i na drogach, a także tych, które zakoÅ„czyÅ‚y swój żywot i sÄ… wycofane z ruchu, niosÄ… ze sobÄ… pewne zagrożenie dla Å›rodowiska naturalnego czÅ‚owieka. O tym nie wolno zapominać i temu musimy zapobiegać, aby nie doprowadzić do degeneracji tego Å›rodowiska. Recykling samochodów o zakoÅ„czonym życiu jest wÅ‚aÅ›nie jednym z takich dziaÅ‚aÅ„, które zarówno chroniÄ… Å›rodowisko, jak i zasoby naturalne ziemi. W procesie recyklingu należy dążyć, aby negatywny wpÅ‚yw rozwoju motoryzacji byÅ‚ możliwie najmniejszy. PodjÄ™te w roku 1975 dziaÅ‚ania zmniejszenia szkodliwoÅ›ci emisji w okresie nastÄ™pnych dziesiÄ™ciu lat daÅ‚y znaczÄ…cy efekt. W roku 1991 Komisja Europejska (EC) okreÅ›liÅ‚a samochody o zakoÅ„czonym życiu jako jeden z priorytetowych strumieni odpadów i zainicjowaÅ‚a program okreÅ›lania strategii przetwarzania samochodów w aspekcie wzrostu ówczesnego ich odzysku/recyklingu. Jako konsekwencjÄ™ ustalono konieczność staÅ‚ego zmniejszania iloÅ›ci tzw. PozostaÅ‚oÅ›ci motoryzacyjnych stanowiÄ…cych bezużyteczne odpady. StÄ…d też powstaÅ‚y dyrektywy Unii Europejskiej, a mianowicie: Od 1 stycznia 2005 roku maksimum 15% poczÄ…tkowej wagi samochodów o zakoÅ„czonym życiu może pozostać jako odpady przeznaczone na wysypiska. Reszta musi ulec odzyskowi w postaci części i zespoÅ‚ów zamiennych materiaÅ‚ów, tzw. Recyklatów lub spalaniu jako tzw. Odzysk energetyczny. Generalnie dyrektywy EC powodujÄ…: 1. Przymus dotyczÄ…cy stosowania recyklingu termicznego, wskazujÄ…c jednoczeÅ›nie na priorytet recyklingu materiaÅ‚owego, bez wzglÄ™du na relacje ekonomiczne. 2. Zakazy dotyczÄ…ce użycie pewnych materiaÅ‚ów, nawet jeÅ›li obecnie istnieje alternatywa ich zastÄ…pienia. 3. ObowiÄ…zek pÅ‚acenia przez producentów samochodów lub dealerów za samochód o zakoÅ„czonym życiu ostatniemu jego wÅ‚aÅ›cicielowi, nawet z ryzykiem strat, tj. gdy kwota zapÅ‚aty jest wiÄ™ksza od wartoÅ›ci odzyskanych części i materiaÅ‚ów. 4. Protest przemysÅ‚ów motoryzacyjnych wielu krajów przeciw wprowadzeniu w życie dyrektywy EC. Problem recyklingu wciąż narasta i stanowi zagrożenie dla Å›rodowiska. W USA, Japonii i krajach Europy Zachodniej liczba samochodów wynosi ok. 315 mln, z czego rocznie zÅ‚omuje siÄ™ 34 mln ( w Europie 12 mln). Koncerny samochodowe intensywnie uczestniczÄ… w licznych programach, których celem jest opracowanie sprawnego systemu recyklingu wyeksploatowanych pojazdów. Samochody generujÄ… trzy kategorie odpadów: fabryczne (produkcyjne) powstajÄ…ce w trakcie produkcji samochodu. (w wiÄ™kszoÅ›ci – ponad 70% - odpady te mogÄ… być powtórnie wykorzystane przez tÄ™ samÄ… fabrykÄ™ lub wytwórców wewnÄ™trznych); części i podzespoÅ‚y użyte lub uszkodzone podczas eksploatacji samochodu ( np.: akumulatory, opony); wyeksploatowane samochody ( rysunek 1.2) W przedstawionym powyżej schemacie widać, że po demontażu wyeksploatowanego pojazdu odpady żelazne stanowiÄ… ( objÄ™toÅ›ciowo) 74%. MogÄ… one być Å‚atwo powtórnie wykorzystane w nowych modelach. DrugÄ… pod wzglÄ™dem wielkoÅ›ci „frakcjÄ…” wyeksploatowanego samochodu sÄ… tworzywa sztuczne (ok. 2%, w niektórych modelach ponad 105). PozostaÅ‚e skÅ‚adniki stanowiÄ… metale nieżelane, szkÅ‚o, guma i inne materiaÅ‚y, jak np. papier, tekstylia, drewno. Poza szkÅ‚em i gumÄ… skÅ‚adniki te sÄ… trudne do wydzielenia i wchodzÄ… w skÅ‚ad tzw.. PozostaÅ‚oÅ›ci po rozdrabnianiu. PozostaÅ‚oÅ›ci po rozdrabnianiu samochodów stanowiÄ… części samochodu, które pozostaÅ‚y po wydzieleniu element ów dużych i Å‚atwych w demontażu. Ze wzglÄ™du na różnorodny skÅ‚ad sÄ… one trudne do wykorzystania. W skÅ‚ad pozostaÅ‚oÅ›ci po rozdrobnieniu samochodów (2,5 mln ton na rok w Europie) wchodzÄ…: - SkÅ‚adniki mineralne (40%)
- Tworzywa sztuczne (30%)
- Elastomery (10%)
- Pozostałości takie jak: metale żelazne i nieżelazna, drewno itp. ( 10%)
GÅ‚ównym sposobem unieszkodliwiania pozostaÅ‚oÅ›ci po rozdrabnianiu samochodów (PRS), poza skÅ‚adowaniem na wysypiskach, jest ich przetwarzanie na paliwo. Jest to tendencja coraz częściej obserwowana w krajach Europy Zachodniej, ŹródÅ‚o: „Technologia i systemy recyklingu samochodów” – Janusz OprzÄ™dkiewicz i BolesÅ‚aw Stolarski – Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Fundacja Książka Naukowo-Techniczna |